De verschuiving van intraveneuze naar orale medicatie tegen kanker biedt patiënten meer vrijheid en autonomie. Waar vroeger veel behandelingen uitsluitend in het ziekenhuis plaatsvonden, kunnen tegenwoordig steeds meer behandelingen tegen kanker thuis plaatsvinden.. Dat heeft duidelijke voordelen: minder ziekenhuisbezoeken, meer comfort en een grotere zelfstandigheid. Maar deze ontwikkeling brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee voor zorgverleners. Want wie bewaakt de veiligheid zodra de behandeling grotendeels buiten het zicht van het behandelteam plaatsvindt?
Tijdens het ASCO-congres van 2026 werd een Frans onderzoek gepresenteerd waarin een multidisciplinair zorgmodel centraal stond. Verpleegkundigen, apothekers en oncologen werkten daarin nauw samen om patiënten die thuis orale medicatie tegen kanker gebruikten te begeleiden. Bij 536 onderzochte patiënten werden diverse medicatie-gerelateerde problemen vastgesteld. Het ging onder andere om onvoldoende therapietrouw, niet-gemelde bijwerkingen en potentieel gevaarlijke geneesmiddel-interacties.
Deze bevindingen benadrukken een realiteit die veel oncologieverpleegkundigen dagelijks herkennen. Het voorschrijven van een geneesmiddel is slechts het begin van een behandeling. Het daadwerkelijke succes hangt grotendeels af van wat er thuis gebeurt.
Een cruciale rol voor de oncologieverpleegkundige
Voor patiënten kan het innemen van orale medicatie tegen kanker erg eenvoudig lijken: een tablet innemen in plaats van een infuus ontvangen. In de praktijk zijn deze behandelingen echter vaak complex. Sommige middelen moeten op een specifiek tijdstip worden ingenomen, andere vereisen voedselrestricties of mogen niet worden gecombineerd met bepaalde geneesmiddelen of supplementen.
Hier ligt een belangrijke taak voor de oncologieverpleegkundige. Door goede educatie vooraf, regelmatige telefonische of digitale opvolging en gerichte vragen over therapietrouw en bijwerkingen kan veel problemen worden voorkomen. Bovendien voelen patiënten zich vaak vrijer om klachten met een verpleegkundige te bespreken dan te wachten tot een volgend artsenbezoek.
Vroege signalering is essentieel. Een ogenschijnlijk milde huidreactie, diarree of vermoeidheid kan aanleiding zijn om de behandeling aan te passen voordat ernstige complicaties ontstaan. Ook kan tijdige begeleiding voorkomen dat patiënten op eigen initiatief de medicatie stoppen of de dosering aanpassen.
Samenwerking met de openbare apotheek
Een andere belangrijke schakel is de openbare apotheek. Apothekers hebben inzicht in het totale geneesmiddelgebruik van patiënten en kunnen daardoor mogelijke interacties identificeren die tijdens een oncologisch consult minder snel aan bod komen.
Denk bijvoorbeeld aan interacties met bloedverdunners, geneesmiddelen tegen diabetes, maagzuurremmers of zelfzorgmiddelen die zonder recept worden aangeschaft. Door structureel samen te werken met de openbare apotheek ontstaat een extra veiligheidsnet rondom de patiënt.
Zorg op afstand als onderdeel van moderne oncologie
Digitale monitoring en telefonische begeleiding worden steeds belangrijker binnen de oncologische zorg. Regelmatige contactmomenten maken het mogelijk om patiënten thuis nauwgezet te volgen zonder dat zij telkens naar het ziekenhuis hoeven te komen.
De toekomst van oncologische zorg ligt daarom niet alleen in innovatieve geneesmiddelen, maar ook in innovatieve zorgprocessen. De behandeling stopt immers niet wanneer de patiënt het ziekenhuis verlaat. Juist thuis worden therapietrouw, bijwerkingenmanagement en medicatieveiligheid dagelijks op de proef gesteld.
Voor oncologieverpleegkundigen betekent dit een steeds grotere rol als coach, begeleider en verbinder tussen patiënt, arts en apotheker. Alleen door deze samenwerking kan de veiligheid van thuisbehandeling worden gewaarborgd en de kans op een succesvolle behandeling worden vergroot.
Bron:
Meeting Abstract: 2026 ASCO Annual Meeting, Anissa Guillemin et al, Follow-up of outpatients taking oral anticancer drugs in the multidisciplinary community hospital ONCORAL care plan. J Clin Oncol 44, 1507(2026) Volume 44, Number 16 suppl.
NL-NP-2600019
